معرفی تجهیزات خاک برداری

خاکبرداری یکی از مراحل مهم در ساختمان سازی و سایر پروژه های عمرانی است که با هدف پاکسازی سطح زمین مورد نیاز برای احداث سازه از ریشه درختان، زباله ها و سایر موارد مزاحم در محل پی سازه انجام می شود. برای انجام خاکبرداری، از انواع تجهیزات خاکبرداری سبک و سنگین استفاده می شود که بر اساس حجم پروژه به کار گرفته می شود. در این مقاله به معرفی این تجهیزات خواهیم پرداخت؛ با ما همراه باشید. 

تجهیزات خاکبرداری سبک

در بسیاری از پروژه های عمرانی، در کنار تجهیزات سنگین و پیشرفته، از تجهیزات سبک نیز برای برداشت خاک استفاده می شود. کار با این تجهیزات، اغلب زمان بر است و بازدهی آنها به تناسب زمان، هزینه و نیروی انسانی که برای این تجهیزات اختصاص داده می شود؛ معمولا پایین تر از حد انتظار خواهد بود. این تجهیزات عبارتند از:

بیل معمولی

این ابزار، یکی از پرکاربردترین ابزارهای مورد استفاده در پروژه های عمرانی مختلف است. در مواردی که خاک مورد نظر، نرم و به شکل شن و ماسه و مشابه آن باشد، بیل یکی از ابزارهای کمک کننده برای پیشبرد کار بدون نیاز به ماشین آلات سنگین تر خواهد بود. 

کج بیل

ظاهر این ابزار مشابه بیل است با این تفاوت که صفحه فلزی این ابزار با زاویه حاده به دسته آن متصل شده است. کج بیل معمولا در پروژه های ساخت و ساز سبک کارایی دارد و در پروژه های عظیم، استفاده از آن توجیه اقتصادی و زمانی ندارد. 

کلنگ 

در پروژه های ساخت و ساز کوچک که جنس خاک از نوع سخت باشد، بخشی از حفاری های پیش از پی سازی معمولا توسط نیروی انسانی و با کلنگ انجام می شود. این ابزار از یک صفحه فلزی تیز متصل به یک دسته تشکیل شده است. 

تجهیزات خاکبرداری سبک

با افزایش حجم پروژه های عمرانی، وسایل و ابزارهای خاکبرداری کوچک کارایی نخواهند داشت و باید از ماشین آلات و تجهیزات خاکبرداری سنگین استفاده کرد. این تجهیزات، حجم خاک زیادی را در هر مرتبه جابجا می کنند و زمان اتمام این مرحله از پی سازی را تا حد قابل توجهی کوتاه می کنند. انواع ماشین آلات خاکبرداری عبارتند از:

بیل مکانیکی

این ابزار یکی از پرکاربردترین تجهیزات خاکبرداری است که به طور گسترده در تمام پروژه های عمرانی برای برداشت های سنگین، قطع درختان، لایروبی کف رودخانه و مواردی از این قبیل مورد استفاده قرار می گیرد. بازوی بلند این ماشین، از یک سمت متصل به اتاقک آن و از سمت دیگر نیز، متصل به یک جام است. انواع بیل مکانیکی بر اساس حجم و نوع کاربرد، به دو شکل مختلف شامل نوع دارای چرخ زنجیری و چرخ پلاستیکی ساخته می شود. 

بیل مکانیکی با جام معکوس

ساختار این نوع بیل مکانیکی مشابه بیل های مکانیکی معمولی است با این تفاوت که در این نوع، جهت بیل به سمت زمین قرار دارد و از این رو، می توان از آن به عنوان یکی از تجهیزات خاکبرداری و حفاری ترانشه به ویژه در مواردی که فضای حفاری محدود است؛ استفاده کرد. در زمانی که سطح زمین نرم باشد، از بیل با جام پهن در این دستگاه خاکبرداری استفاده می شود و در مقابل، در حالتی که خاکبرداری در زمین های سخت انجام شود؛ می بایست از جام با عرض کم استفاده شود. 

بیل مکانیکی کششی

دراگلاین یا بیل مکانیکی کششی، وسیله ای است که از لحاظ ظاهری، تلفیقی از بیل مکانیکی و جرثقیل است. در این وسیله، جام به مجموعه ای از کابل های مختلف متصل است که امکان استفاده از این ماشین را برای حفاری یا خاکبرداری در زمانی که خاک منطقه مورد نظر برای عبور تجهیزات خاکبرداری مناسب نباشد؛ فراهم می کند. اپراتور دراگلاین با پرتاب جام به نقطه مورد نظر (تا مسافت 15 الی 30 متر دورتر از ماشین) و سپس کشیدن آن به سمت دستگاه، جام را در مسیر از خاک پر می کند. 

انواع بولدوزر

یکی از مهمترین تجهیزات خاکبرداری به ویژه در پروژه های عمرانی مرتبط با راهسازی، بولدوزر است. این وسیله، از یک تراکتور مجهز به یک تیغه جلویی تشکیل شده است که می تواند حجمی از خاک را به اندازه مسافتی بین 8 تا 100 متر به جلو هل دهد. 

گریدر

شیب صحیح زمین به ویژه در پروژه های راهسازی، یکی از موارد بسیار مهمی است که وظیفه ایجاد آن به عهده نوعی از ماشین آلات خاکبرداری به نام گریدر است. این ابزار از یک بدنه دو بخشی تشکیل شده است که یک تیغه شبیه به تیغه بولدوزر اما با عرض کمتر و طول بیشتر از آن، تشکیل شده است. 

ترنچر 

خندق کن یا ترنچر، یکی از تجهیزات خاکبرداری ویژه حفر ترانشه است که در برخی از پروژه های خاص عمرانی مورد استفاده قرار می گیرد. عملکرد این ماشین در حفر کانال، بسیار سریع تر از بیل مکانیکی است و می تواند به طور پیوسته عملیات حفاری را انجام دهد. 

انواع لودر

این ابزار از لحاظ طراحی و کارایی، شبیه به بیل مکانیکی است با این تفاوت که ابعاد بدنه لودر کوچکتر از این وسیله است. لودرها یکی از پرکاربردترین تجهیزات خاکبرداری در پروژه های مختلف عمرانی هستند که برای پاکسازی سطح زمین از درختان، سطوح سیمانی شکسته و مواردی از این قبیل مورد استفاده قرار می گیرند. 

اسکریپر چرخ تراکتوری

این ابزار یکی از تجهیزات خاکبرداری پرکاربرد در پروژه های عمرانی به ویژه پروژه های راهسازی است که برای گودبرداری، بارگیری خاک و حمل آن در مسافت های متوسط تا زیاد به کار گرفته می شود. علت استفاده از اسکریپر در این پروژه ها به جای بولدوزر این است که در مسافت های متوسط، استفاده از بولدوزرها از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست؛ از طرفی، به دلیل حجم پروژه، نمی توان از تجهیزات دیگری نظیر لودر یا بیل مکانیکی نیز استفاده کرد.

جرثقیل برجی

تاور کرین یا جرثقیل برجی، یکی از انواع ماشین آلات خاکبرداری است که بیشتر در پروژه های مربوط به ساخت و ساز انواع آسمان خراش ها و ساختمان های بلند و برای انتقال مصالح سنگین مورد استفاده قرار می گیرد اما در پروژه های مربوط به حفر و استخراج چاه های نفت، می تواند نقش یکی از تجهیزات خاکبرداری را نیز ایفا کند. 

فلر بانچر

در برخی از پروژه های عمرانی، به دلیل وجود درختان در زمین محل پروژه یا مسیر رسیدن به آن، امکان شروع ساخت و ساز وجود ندارد. در این حالت، از فلر بانچر یا درخت زن برای حذف فیزیکی درختان و انتقال آنها به محلی دیگر استفاده می شود. 

کنترل کننده تلسکوپی

کارایی این ابزار، شبیه به جرثقیل برجی است با این تفاوت که این وسیله به عنوان یک ماشین بالابر قابل جابجایی به شما می آید و برخلاف جرثقیل برجی، پایه های آن در زمین و به وسیله بتن مسلح ثابت نشده است. 

کامیون کمپرسی و کامیونت

از این وسیله در پروژه های عمرانی مختلف، برای جابجایی خاک های برداشت شده از سطح زمین یا وارد کردن خاک جدید به محل ساخت و ساز برای جایگزین کردن با خاک نامناسب سطح زمین در آن پروژه استفاده می شود. 

ماشین های حفاری شمع

از این ابزار در پروژه های عمرانی برای حفر چاله های عمودی و کاشت شمع در زمین های دارای خاک متوسط و سخت استفاده می شود. با توجه به شرایط پروژه مربوطه، از یکی از انواع ماشین های حفاری شمع چرخشی (با قابلیت چرخش 360 درجه)، دستگاه حفاری شمع قابل قابل نصب بر روی جرثقیل یا نوع نصب بر روی کامیون استفاده می شود. 

ماشین های شمع کوبی

این وسیله، یکی از ماشین آلات پرکاربرد در ساختمان سازی است که به عنوان زیر مجموعه تجهیزات خاکبرداری نیز شناخته می شود و اجرای عملیات شمع کوبی در پروژه های ساخت و ساز را بر عهده دارد. ساختار این ابزار، شامل یک وزنه بسیار سنگین است که شمع یا ستون کاشته شده را از طریق یکی از روش های شمع کوبی دیزلی، هیدرولیکی یا با استفاده از بخار، درون عمق خاک جای می دهد.